| Omschrijving |
|---|
|
Biejeingezeumerd 2014-4 Uit de vereniging: Blz. 2 Monumentendag 2014 bakhuisje Rijkel Blz. 3 Open Monumentendag MHVS 14 september 2014 Blz. 4 Van de druïde in Stonehenge tot de apotheek in Swalmen (film) Blz. 4 Herhaalde oproep WOII Blz. 5 Jaarprogramma Heemkundevereniging Maas- en Swalmdal en MHVS Blz. 6 Schenkingen Overige artikelen: Blz. 6 Beesel groenste dorp van Nederland 2014 Blz. 7 ‘Hulende wölf oppe Pruse bos’! Sprookje of toekomstmuziek? Blz. 11 Uit de oude doos Blz. 12 Lu Meer ... |
| Tekst |
|---|
|
goede geest in zou huizen. Ook bij de Mariaverering speelt de jeneverbes een rol; Onze Lieve Vrouwe werd soms omkranst door altijd groene jeneverbestwijgen. Boeren rookten vroeger bij voorkeur een pijp gemaakt van jeneverbeshout omdat die de meeste bescherming bood tegen boze geesten. In de middeleeuwen bereidde met een drank van jeneverbessen en was men beschermd tegen kwade invloeden. Volgens een oud geloof verstonden sommige mensen de zwarte kunst om zich onzichtbaar te maken door een drank van jeneverbessen te drinken. De jeneverbes bezat de kracht om dieven het gestolene terug te laten brengen. Jeneverbes in de volksgezondheid Er zijn weinig planten die zoveel helende werking kennen als de jeneverbes. Vermoeidheid verdwijnt als men onder een jeneverbes ging rusten. De jeneverbes zou verjongend werken en levenwekkende kracht bezitten; geen vreemde gedachte als men denkt aan de altijd groene boom en frisse aromatische geur. Etherische olie, gemaakt van jeneverbessen, kan goed gebruikt worden voor massage. Een aftreksel van jeneverbessen werkt vochtafdrijvend en is goed tegen blaasontsteking. Velen vertrouwden op de kracht van jeneverbessen, zelfs tegen de pest. Olie van jeneverboomhout zou helpen tegen pokken, wratten en likdoorns. sauzen, ham en kool. Peertjes met jeneverbessensaus smaken heerlijk. Gebakken lamsniertjes smaken beter met jeneverbessen. Varkenskarbonade kan gemarineerd worden met jeneverbessen en knoflook. Taxanomische 1753 Rijk: Stam: Klasse: Orde: Familie: Geslacht: Soort: Als kinderen in de Middeleeuwen ziekelijk waren hing men brood en wol in een jeneverboom onder het uitspreken van het volgende rijmpje: Gij duiv’len en duiv’linnen, Hier breng ik wat te eten en spinnen. Gij moet spinnen en eten, En mijn kind vergeten. Jeneverbes in de keuken In het standaardwerk ‘KRUIDEN; het complete naslagwerk voor het kweken en gebruiken van kruiden’ van Lesley Brenmess wordt op veel plaatsen de jeneverbes genoemd. Enkele voorbeelden. Fijngestampte bessen worden toegevoegd aan marinades, vullingen van varkensvlees en wild. Ook zijn de bessen populaire smaakmakers bij zuurkool, 21 indeling volgens Linnaeus in Planten Landplanten Zaadplanten Coniferen Cipressen Juniperus Juniperus Communis (Het deel over Mythen, sagen en sprookjes komt uit het bijzondere boek ‘Bomen en mensen’ een uitgave van de bomenstichting). Dit artikel wordt in december geplaatst in het blad van de Ned. Ver. van Houtdraaiers Radius. Op zoek naar een geschikt kerstcadeau? Of wilt u uw familie of vrienden in het buitenland blij maken met een echt ‘Zjwaams book’? Dan is nu onder andere bij de Milieu- en Heemkunde Vereniging verkrijgbaar: ‘Óm ós haer - gedichskes in beeld’ of ‘Zal ich dich ‘ns get zègke’(gezegdesboek), maar ook ‘Kasteel Hillenraad - bewoners en bezittingen’. Te verkrijgen tijdens openingsuren (dinsdagmiddag van 14.00-16.00 uur) in het verenigingslokaal van de MHVS, Stationstraat 15 te Swalmen. Zie ook onze website: www.mhvs.nl |
|
22 |
|
Zo was het (4) Op tentoonstellingen van onze verenigingen zien we het regelmatig: mensen staan heerlijk te genieten bij oude foto’s en kaarten van hun geboortedorp. Ook de gesprekken, die daarbij gevoerd worden, zijn hartverwarmend. In onze archieven zit behoorlijk wat fotomateriaal dat we in deze rubriek aan de lezers willen tonen. Martin Giessenplan Swalmen, juni 1964 Voedselbos Sualmana - Bostuincursus Hetty Adams Cursuslocatie is in het bijgebouw van Pension Groenewoud (hier is ook een mogelijkheid om te overnachten) en inschrijven kan via sualmana.onderhoud@gmail.com of bel Hetty Adams (voor meer informatie), 06-37194659 (na 18.00 uur). Zie ook www.facebook.com/sualmana. Op zaterdag 31 januari (vanaf 9.00 uur) en zondag 1 februari 2015 (einde 17.00 uur) zal door docenten Harald Wedig (PDC docent en grondlegger van Sualmana) en Jeroen van Beek een bostuincursus worden gegeven. Enkele thema’s die behandeld worden zijn: dieren in de bostuin, architectuur van een bostuin (hoeveel zon, koepel, fractal enz.) bodemverbetering, paddestoelen en medicijn in/uit de bostuin en een bezoek aan een oude bostuin in Swalmen. 23 In 1995 is voedselbos Sualmana aangelegd met hulp van vrijwilligers vanuit heel de wereld. Dit bos is aangelegd volgens de foodforest principes van Robert Hart, die in Engeland heel zijn leven werkte aan de basisprincipes van voedselbossen. In |
|
een voedselbos ondersteunen planten en andere elementen elkaar voor een zo optimaal mogelijk groei- en leefklimaat. In 2015 bestaat dit voedselbos 20 jaar. Voedselbos Sualmana is aangelegd op een stuk aspergeveld van bijna een halve hectare groot. Na een intensieve start met veel mulchen om het de beplanting naar hun zin te maken (voeding en vochthuishouding), is het voedselbos nu gegroeid tot een speciale rustige natuur- belevingsplek, georiënteerd op het verbouwen van natuurlijk voedsel. In het voedselbos worden de principes van permacultuur toegepast. Deze principes geven handvatten op het gebied van klimaat, micro-klimaat, water, bodem, energie, biodiversiteit en kringlopen. In 2013 is eigenaresse Margit Wedig begonnen met het opschonen van de woekerende acacia’s samen met enkele leden van de stichting Uit voor Aut te Roermond. Medio april/mei wordt er een cursus maaien met de zeis georganiseerd met Philip Verhaege als docent. Medio juni zal er een workshop georganiseerd worden met speciale aandacht voor nutrienten in de bodem en de humuslaag. Iedere 3e zaterdag van de maand wordt er met een aantal vrijwilligers in het voedselbos gewerkt, u bent van harte welkom! Verplaatsen Beeselse molen De Grauwe Beer Jan Geerlings Op 8 september 2014 is de molen de Grauwe Beer verplaatst naar zijn nieuwe locatie, een 60-tal meters verderop naar een hogere plek op hetzelfde perceel. De molen is er inmiddels al aan gewend om verplaatst te worden, het is al de derde keer dat dit gebeurde. In 1890 stond hij nog als werkloze houtzaagmolen in Zaandam maar toen werd hij via de Maas naar Beesel gebracht, waar hij in 1891 in gebruik werd genomen als korenmolen. In de tweede wereldoorlog werd hij echter zwaar beschadigd en buiten gebruik gesteld. In 1983 werd hij, na gerestaureerd en verplaatst te zijn naar een nieuwe locatie aan de Kerkweg in Ouddorp, opnieuw in gebruik genomen. Bij hoog water van de Maas in 1993 en 1995 en ook nog eens in 2003 en 2011 kwam de onderbouw van de molen echter in het water te staan. Daarom werd besloten om de molen naar een hogere locatie te verplaatsen en om tevens betere voorzieningen voor toeristen te creëren. Nadat de nieuwe onderbouw van de molen hiervoor ver genoeg gereed was, werd de molen in de morgen van de 8-ste september d.m.v. twee grote mobiele hijskranen in twee delen opgepakt en op de nieuwe onderbouw geplaatst. Op de foto is te zien hoe dit in stappen gebeurde. Na het verplaatsen moet de onderbouw van de molen nog afgemetseld worden en de gehele molen moet ook verder afgewerkt worden. Dat allemaal neemt nog weken in beslag alvorens de molen weer in bedrijf genomen kan worden. 24 |
|
Van hot nao haar door ‘t Zjwaams Waordebook (32) Harie van Buggenum Een rubriek vol speelsigheden, serieuze zaken, knipoogjes naar het verleden, kortom over van alles wat volgens Waordebookredaksielid Harie van Buggenum niet of niet volledig aan bod is gekomen. Natuurlijk in ’t Zjwaams. Kómpleet en vólmaak zin wäörd wobiej eigelik gèn vergrotende en euvertreffende trap passe. Biej get waat kómpleet is, kan nieks meer biej. Duis se det toch den is ’t neet kómpleter mer euverkómpleet. Waat vólmaak is kan neet verbaeterd waere en dus neet volmaakder. Toch waere biej allebeij dees wäörd die trappe waal gebroek. Get is alik of kepot. Alikker kènt neet, kepotder onneet, waal wiejer kepot. Oordeile kóns se örges euver, mer ’t kan ouch ’t meervoud zin van oordeil. Zo waert dit geweunlik neet begrepe, terwiel ein oor toch oet versjiljende deile besjteit. Oorvieg kan hiej aevel neet biej geraekend waere. ’t Versjilj tösse die twee is, det biej oordeile örges euver, de o sjleiptoon haet en betruf ’t óngerdeile van ein oor den haet de o valtoon. Ein boks is ein apparaat waat gebroek waert óm klein kinjer in te zitte. Den höbs se dao efkes gèn ómkieke haer. Zón boks is meer zo saort ren wie se die ouch höbs veur hoonder, allein is die te klein óm in te renne. Veur huunj höbbe ze ouch zoget. ’t Gebroek is ’tzelfde allein hèt det den neet boks mer bensj. Det klink sjienbaar get baeter. Die van ’t mieljeu blieve daobiej neet achter. Die höbbe ouch ein boks. Allein waert dao neet ’t gans mieljeu in gezat, mer allein gerei waat veur det mieljeu neet good is. Zón boks is aevel mer geweun ei plestiek kisje, en óm dao boks taenge te zègke is wied gezóch. Es vreuger eine miens neet meer good kós loupe, den pakde dae zich eine sjtek. Dao kós dae den nag get mit róndjóm ’t hoes sjrankele. Det is oette tied. Noe höbbe die eine rollater. Toch zuus se de sjtekker onnag. Die waere noe gebroek door miense die ze neet neudig höbbe. Die höbbe d’r den onnag twee. Op eine sjtek loupe kós se vreuger oet dien eige. Óm mit dae rollater óm te gaon kóns se les kriege, en óm mit twee sjtekker te loupe ouch. Det is begriepelik, want eigelik löps se den op veer peut, net wie ei paerd, en perbeer mer èns oet te vinje in welf’r volgorde det ei paerd zien peut verzit. Ei versjlete bouwsel zal oppe doer invalle wen zich nemes leet invalle óm det aaf te braeke. Wen emes veur de kómmedant mót invalle wen de plisie örges geit invalle, den geit det gemekkelik fout, en wen eine vanne hermenie neet wèt wienee det d’r mót invalle, sjpeelt dae oette maot. Van selderie kónsse eine knoeb höbbe mer ouch eine knoep. ’t Versjilj kump pas wen se d’r twee höbs. Den zaes se knoebbe of knuup. Biej troep wirk det ’t zelfde. Veugel zuus se dök mit troebbe euver kómme en ónregelmaotig gezejde plante sjtaon dök mit truup biejein. Van alles waat wiejer nag knoep genump waert kóns se aevel mer keze oet ei saort. 25 |