| Omschrijving |
|---|
|
Biejeingezeumerd 2014-4 Uit de vereniging: Blz. 2 Monumentendag 2014 bakhuisje Rijkel Blz. 3 Open Monumentendag MHVS 14 september 2014 Blz. 4 Van de druïde in Stonehenge tot de apotheek in Swalmen (film) Blz. 4 Herhaalde oproep WOII Blz. 5 Jaarprogramma Heemkundevereniging Maas- en Swalmdal en MHVS Blz. 6 Schenkingen Overige artikelen: Blz. 6 Beesel groenste dorp van Nederland 2014 Blz. 7 ‘Hulende wölf oppe Pruse bos’! Sprookje of toekomstmuziek? Blz. 11 Uit de oude doos Blz. 12 Lu Meer ... |
| Tekst |
|---|
|
Kerstmis, feest van een nieuw begin Hans Simons Een christelijk feest? Een ‘natuur’feest? In de eerste plaats het laatste, de oorsprong van het kerstfeest is namelijk veel ouder dan het christendom. Hét symbool van het kerstfeest is voor veel mensen de kerstboom. In de sombere tijd midden in de winter zien we in de altijd groene naalden het leven, het nieuwe leven in het nieuwe jaar dat voor de deur staat. Bomen speelden in het Assyrische rijk al een belangrijk rol, met name bij de verering van de godin Astarte. Er werden bomen bij haar altaren geplant, vaak palmbomen. Maar de voorkeur ging uit naar de spar. De piramideachtige vorm wijst naar het rijk van de goden. In het oude Babylon werden de bomen versierd met voorwerpen die verwezen naar de zon, de maan en de sterren. In Rome vereerde men de den als de boom van de god BaalBerith (de heer van de den). Later werd die verering rond de zonnewende het feest van de god Saturnus (Saturnalia). Bij dat feest werden slaven tijdelijk vrijgelaten en gaf men elkaar cadeaus. Nog later werd op 26 december Natalis Solis Invicti gevierd, de geboorte van de onoverwinnelijke zonnegod. Dat was het moment waarop de mensen constateerden dat de zon iedere dag weer wat langer te zien was: de zon had het duister overwonnen. Keizer Constantijn hoorde tot deze cultus, totdat hij in het jaar 312 op het slagveld een verschijning kreeg van een kruis, en een stem hoorde: “In dit teken zul je overwinnen”. Hij bekeerde zich tot het christendom en bepaalde dat in het Romeinse Rijk de geboorte van Jezus op 25 december gevierd diende te worden. Het feest veranderde daardoor niet wezenlijk, de heidense elementen bleven bewaard. Maar ook in Noord-Europa vierde men al voor het christendom feesten in het midden van de winter. Bijvoorbeeld het Germaanse Joelfeest: de kwade geesten van het duister werden rond 21 december verjaagd met veel lawaai en vuur. Ook hulst speelde al een rol bij het Romeinse Saturnaliafeest; een feest dat rond de zonnewende gevierd werd. Hulsttakjes, met hun mooie met een wasachtig laagje bedekte blaadjes werden als geschenk gegeven. Ook de Kelten en de Germanen vereerden de hulst als een heilige boom, een doorn in het oog van de christenen. Natuurlijk was het onmogelijk alle hulstbomen om te hakken, dus gaven zij er een nieuwe symbolische betekenis aan: de doornen doen denken aan de doornenkroon van Christus en de rode bessen symboliseren zijn bloed. Nu zien we chocolade hulstblaadjes, en afbeeldingen op bijvoorbeeld servetten en kerstpapier. Ook klimop, vaak gebruikt om de kersttafel te versieren, werd in de tijd van de Kelten in huis gebracht om goede geesten aan te trekken. En de Romeinse wijngod Bacchus droeg een klimopkrans: het zou een probaat middel zijn om een kater te voorkomen. “Glaasje op, klimop op je kop” werd gezegd! Tegenwoordig is het een altijdgroen symbool van de wedergeboorte: er begint een nieuw jaar, en klimop geeft aan dat we voor iedereen hopen op een vriendelijk en verrijkend jaar. 26 |
|
Takken van altijdgroene planten hebben altijd al een rol gespeeld bij de viering van Kerstmis. Er zijn bijvoorbeeld documenten bewaard gebleven uit 1535, waaruit blijkt dat op de markt in Straatsburg hulst, buxuskransen en taxustakken werden verkocht. En in een beschrijving die bewaard is gebleven uit 1605 lezen we: ‘Met Kerstmis worden in Straatsburg sparren in de kamer gezet; die worden versierd met knipsels uit gekleurd papier, appels, koekjes en dunne plaatjes van metaal’. Niet lang daarna verschijnen de eerste kaarsen in de boom. Maar rond 1645 preekt een dominee tegen het zetten van kerstbomen: ‘met dat heidense gebruik houden de mensen zich meer bezig dan met Gods Woord’. En ook het Vaticaan protesteert in de negentiende eeuw zonder succes tegen dit ‘heidens’ gebruik. Al zijn we in deze moderne tijd verder van de natuur af komen te staan, bewust of onbewust voelen we die oerkracht van het opnieuw tot leven komen nog steeds en hebben we vooral in de donkere dagen rond Kerstmis behoefte aan eeuwig groen om ons heen. Dat is wat de mensen al in voorchristelijke tijden gefascineerd heeft, en zin heeft gegeven aan het leven door alle eeuwen heen. En de symboliek van het altijd groene: de levenskracht, het onsterfelijke, is ook de kracht die de basis is van het geloof, en zo is Kerstmis met recht ook een christelijk feest. Het feest van hoop op een nieuw leven, feest van de geboorte van Jezus. Leven naar zijn universele boodschap, zijn levensfilosofie maakt een nieuwe, betere wereld mogelijk. Dat is het wezen van niet alleen het christendom, maar van alle religies, door de eeuwen heen. En hoe zijn vliegenzwammen in kerststukjes terecht gekomen? Deze traditie kan worden herleid naar sjamanen die geestverruimende paddenstoelen gebruikten om met de geestenwereld te communiceren. Sjamanen in Siberië brachten de mensen rond midwinter als cadeau zakjes met gedroogde vliegenzwammen. Omdat de grote ote hoeveelheid sneeuw de deuren blokkeerden, leverden ze de cadeaus af door een opening in het dak. En daarom gebruiken n Sinterklaas en de Kersttman (beide gekleed in rood en wit, de kleuren uren dee van de vliegenzwam!) !)) d schoorsteen… sc cho hoor orst or stteeen… n… Het bestuur en de redactie wenst iedereen fijne feestdagen en een goed 2015! 27 |
|
28 |