Werkgroep archeologie

De omgeving van Belfeld, Beesel, Reuver en Swalmen is al ver voor onze jaartelling bewoond geweest. Door nieuwbouw, wegenaanleg, ruilverkavelingen, ontgrondingen en landbouwactiviteiten worden bodemsporen en andere overblijfselen die hieraan herinneren (deels) verstoord of vernietigd.

In de afgelopen decennia hebben amateurarcheologen door middel van waarnemingen en opgravingen, op die plaatsen waar het bodemarchief dat verloren gaat, zo goed mogelijk gedocumenteerd. In onze regio is op dit gebied de Werkgroep archeologie van de heemkundevereniging actief. Deze doet aan veldverkenningen, d.w.z. het aflopen van akkers op zoek naar vondsten.

Daarnaast doet zij waarnemingen bij graafwerkzaamheden. Tevens worden allerlei plannen zoveel mogelijk op de voet gevolgd en indien nodig wordt een noodonderzoek uitgevoerd. Hierdoor krijgen we een goed beeld van het leven van onze voorouders. We krijgen informatie over wat ze aten, hoe ze woonden en leefden en wat hun dagelijkse bezigheden waren. De amateurarcheologen zijn dan ook zogezegd, de ‘ogen en de oren ‘ van de vakwereld.

Door de vaststelling in 2007 van de wet op de archeologische monumentenzorg (AMZ), een uitvloeisel van het verdrag van Malta (de verstoorder betaalt), vervult de gemeente een belangrijke rol in het verplichte archeologische onderzoek. Hiermee zal het werk van de plaatselijke amateur-archeoloog nog meer aan belang winnen. Zeker nu gemeenten hun beleid op archeologisch gebied hebben vastgelegd in een archeologisch beleidsplan. Hierdoor zal het minder gauw voorkomen dat, zonder onderzoek, overblijfselen uit het verre verleden zomaar op de schop gaan. Het uitgangspunt is namelijk in principe om belangrijke zaken zoveel mogelijk voor het nageslacht te behouden.

Verder voert onze werkgroep archeologie onder professionele leiding en in overleg met de gemeente opgravingen uit binnen haar studiegebied. Al deze vondsten en gegevens worden geregistreerd, getekend en gefotografeerd. De uitwerking wordt in een verslag en/of een artikel in het jaarboek voor derden gepresenteerd. Een belangrijk stuk informatie uit ons verre verleden dat anders verloren zou zijn gegaan, wordt op deze wijze vastgelegd.

Bent u nieuwsgierig geworden? Vraagt u zich af of dit soort werk voor u een aardige vrijetijdsbesteding zou kunnen zijn? Wilt u wellicht ook meehelpen bij een archeologisch onderzoek of bij andere activiteiten van de Werkgroep Archeologie? Kom dan eens vrijblijvend op een maandagavond naar ons verenigingslokaal. U kunt uiteraard ook telefonisch of per mail informatie krijgen. Neem in dat geval s.v.p. contact op met Wiel Luys, 077-4743098 of per e-mail: w.luys@home.nl.


Jaarverslag Werkgroep archeologie 2016

De Archeologische werkgroep heeft  in het jaar 2016 een aantal activiteiten ontplooid. Op terreinen van instructie, voorlichting en kennis verzamelen waren er veel zaken die de aandacht vroegen. In 2016 kwam de werkgroep Archeologie 4 maal in vergadering bij elkaar.

Onderzoek Productie en gebruik van Romeinse bouwkeramiek in Swalmen en omgeving
In de periode 2013-2015 heeft een groep beroeps- en amateurarcheologen samengewerkt om het inzicht en de kennis te vergroten van de productie en het gebruik van Romeins grof keramiek in het gebied tussen Roermond en Venlo. Centraal in het onderzoek stond het ovencomplex van Swalmen-Middelhoven dat in 1938 werd opgegraven door F.C. Bursch, conservator bij het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) te Leiden. Daarnaast zijn nog enkele andere ovencomplexen uit de regio bekend.
Door de werkgroep is  onderzoek verricht om meer kennis te verzamelen over productie en het gebruik van Romeinse bouwkeramiek in Swalmen en omgeving. Dit heeft in 2016 tot de publicatie geleid van het rapport ´Creare a Sualmo: Productie en gebruik van Romeinse bouwkeramiek in Swalmen en omgeving´ met als schrijvers Twan Ernst, Wiel Luys, Bertil van Os en Leo Verhart. Landelijk kreeg het rapport grote waardering. Het is hier te downloaden.

Archeologische begeleiding
Met de gemeente Beesel  heeft de vereniging de afspraak om projecten archeologisch te begeleiden indien er niet direct noodzaak is om een officieel archeologisch onderzoek te doen. In 2016 hebben we op deze wijze assistentie aan de gemeente verleend door boringen te verrichten op een veld aan de Caeffertweg te Beesel. Zowel van Archeologiebureaus  als van gemeenten heeft de vereniging   ook in 2016 diverse vragen gekregen over werkgebied. In de Gemeente Roermond is de vereniging vertegenwoordigd in het overleg Monumenten/GAWR (Monumenten en Gemeentelijke Archeologische Werkgroep Roermond). In dit overleg geeft de gemeente uitleg en verantwoording over haar beleid.

Eigen onderzoek
In 2016 is door de archeologische werkgroep verder onderzoek verricht naar mogelijke grafheuvels in Swalmen. AHN gegevens geven verhogingen in het landschap weer. Nieuwe informatie heeft dit onderzoek niet op geleverd. Nauwkeurige bestudering van AHN gegevens door René Hendriks leverde informatie op over een mogelijke nog niet bekende Romeinse dwarsweg. In 1936/1937 is door Bursch een dwarsweg gesignaleerd, maar de precieze ligging was niet bekend, waarschijnlijk spreken we hier over dezelfde weg. Deze loopt door de bossen van Kasteel Hillenraed naar het oosten. (Duitsland). Op 16 april 2016 heeft de werkgroep een onderzoek gedaan aan het einde van Wieler.  Hier werd bouwmateriaal gevonden. Mogelijk heeft hier  een Romeinse villa is gelegen.

Nationale Archeologiedagen
Tijdens de Nationale Archeologie dagen (14,15 en 16 oktober 2016) zijn door de werkgroep diverse activiteiten georganiseerd. Gezamenlijk met ArcheoPro Maastricht is een onderzoek verricht bij het pontveer van Reuver naar Kessel, waar in het begin van de 18de eeuw  een verdedigingssysteem (schans) is geweest. Door middel van weerstandsmetingen is geprobeerd de precieze ligging van deze schans op te sporen. De metingen geven een positief resultaat. De ligging is nu precies bekend. Op zaterdag 15 oktober 2016 is door de werkgroep een activiteit georganiseerd voor de jeugd. Hierbij kon iedereen kennismaken met veldonderzoek m.b.v. een metaaldetector. Deze activiteit vond plaats in het Maasveld tussen de Scheiweg en de St. Lambertuskapel.

Overige activiteiten
Op zaterdag 9 april 2016 werd voor de achtste keer de Limburgse Archeologiedag georganiseerd in het Limburgs Museum in Venlo. Een aantal leden van de  archeologische werkgroep hebben hieraan deel genomen. Het museum in Asselt probeert, ieder jaar een thematentoonstelling te organiseren. In 2016 was dit thema de Vikingen. Deze tentoonstelling “Op zoek naar de Vikingen” werd verzorgd door Wiel Luys en Jacob Schotten.